سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

325

تاريخ ايران ( فارسى )

بوده و حقا بايد سقوط كند . تصرف فرح‌آباد و تسليم جلفا رئيس غلجائى هرچند يك امپراطورى را كه در دنيا داراى عظمت و مقام بلندى بود برانداخت ، اما يك فاتح بزرگى نبود ، زيرا او پس از خاتمهء جنگ باردوگاه و سنگرهاى خود عقب نشست و در آنجا كاملا به حال سكون و عدم فعاليت باقى ماند ، حتى بايرانيان اجازه داد كه بجبههء جنگ مراجعت نموده و توپهاى از دست رفتهء خود را جمع‌آورى نمايند . ظاهرا او تصميم بعقب‌نشينى گرفته بود ، ولى جاسوسان او ويرا از وحشتى كه در پايتخت بر همه مستولى شده بود آگاه ساختند و آنوقت محمود از موقعيت حقيقى خود باخبر شده جرأت و جسارت خود را دوباره بدست آورده بسوى اصفهان حركت كرد . تقريبا در سه ميلى شهر اصفهان فرح‌آباد قرار داشت كه شاه سلطان حسين آن را مبدل بقلعه نموده و نيروى زيادى در آنجا تمركز داشت ، ولى ايرانيان بجاى آنكه بجاى عقب انداختن پيشرفت افغانها از اين قلعه استفاده نمايند در حال وحشت و هراس پادگان آنجا را با خود بردند . پس از آنكه جلفا كه در ساحل راست رود زاينده رود واقع است مورد حمله قرار گرفت ارمنىها مقاومت سختى از خود نشان دادند و حتى از والى عربستان كه در اينموقع بفرماندهى عالى ارتش انتخاب شده بود تقاضاى كمك نمودند ولى او يا به علت تعصب و يا خيانت از كمك به آنها خوددارى نمود . بالاخره در خطوط آنها رخنه وارد شده و ارامنه تسليم شدند . به آنها فرمان داده شد كه معادل يكصد و چهل هزار ليره پول و پنجاه تن از زيباترين دوشيزگان باكره به افغانها تسليم كنند و ارامنه هم بهر دو شرط تن دردادند . محاصرهء اصفهان محمود در مقابل پلهاى زاينده‌رود اردو زد و قصور و باغهاى زيبائى را كه پادشاهان صفوى و امراء و نجباى آنها در آن قسمت ساخته بودند تصرف نمود . براى حملهء مستقيم به اصفهان افغانها كوشيدند كه بر يكى از پلهاى با شكوه زاينده‌رود تسلط حاصل كنند . دفعهء اول محمود شكست خورد ولى در كوشش ثانوى او تقريبا پل را به تصرف درآورده بود كه محمد آغا نامى از خواجه‌هاى